Lexluthor1000

Ég var að tala við kunningja minn um daginn. Hann var að segja mér frá ráðherranum sem var rekinn fyrir að senda tölvupóst. Ég gaf mér að hann væri að tala um Bjarna Harðarson, stjórnarandstöðuþingmanninn sem sagði af sér. 

Þessi kunningi minn er enginn vitleysingur. Ekki meira en gengur og gerist. Hann hefur bara lítinn sem engan áhuga á stjórnmálum. Eða hefur ekki haft hingað til. Áhuginn virðist vera að koma. Það tekur hann eðlilega smá tíma að komast inn í málin. Skilja á milli ráðherra og þingmanna, stjórnar og stjórnarandstöðu. En það kemur vonandi. Spurning hvort það sé nokkuð orðið of seint. 

—-

Venjulegt fólk tók ekki þátt í góðærinu nema að örlitlu leyti. Vissulega fóru einhverjir hamförum. Skuldsettu sig of mikið. Keyptu of mikið af dóti. En það eru almennt frekar óverulegar upphæðir í samanburði við skuldasúpuna sem landið situr núna í. 

Það er nefnilega ekki þannig að ástæðan fyrir því hvernig hér er komið sé að venjulegt fólk hafi rokið til og keypt sér flatskjái. Ef það er hægt að kenna venjulegu fólki um stöðuna er það fyrst og fremst fyrir að horfa of mikið á þessa skjái. 

Við búum nefnilega í lýðræðisríki. Samkvæmt lögum höfum við ótal réttindi. En það hefði kannski mátt setja lög um skyldurnar sem fylgja lýðræðinu. Í lýðræðisríki á fólk að vera vel upplýst, það á að mynda sér sjálfstæðar skoðanir og það á að koma þeim á framfæri. Það er vissulega heilmikil vinna en þetta fylgir bara með í pakkanum. Það er lítill munur á óupplýstu lýðræði og einræði. 

Það fólk sem hefur stjórnað landinu undanfarin ár var kosið. Við fáum þau stjórnvöld sem við eigum skilið. Og þannig berum við öll ábyrgð. Ekki bara þeir sem kusu þá sem hafa stjórnað, heldur líka hinir sem komu sínum sjónarmiðum ekki betur á framfæri. 

—-

Þegar Sókrates var dæmdur til dauða af samborgurum sínum héldu flestir að hann myndi flýja. Hann átti áhrifaríka vini og það hefði verið tiltölulega auðvelt fyrir hann. Hann ákvað hinsvegar að taka dómnum. 

Ekki af því að hann væri sammála dómnum, heldur af því að hann var þátttakandi í samfélaginu sem hafði leitt dóminn af sér. Hann hafði haft tækifæri til að móta þetta samfélag. Og ef honum fannst það of gallað þá hafði hann haft alla möguleika á því að flytja. Hann komst þessvegna að þeirri niðurstöðu það væri hluti af því að vera í samfélagi að taka á sig ábyrgð. 

Þetta er að sjálfsögðu nokkuð ýkt afstaða. En hafði þó nokkuð til síns máls. Það er ábyrgðahlutur að búa í lýðræðissamfélagi. Þegar Ísland fer á lista staðfastra þjóða þá berum við ábyrgð. Við berum ábyrgð á því að drepa fólk.

—

Íslendingar eru duglegir við að skrifa sig á lista þar sem þeir lýsa því yfir að þeir séu ekki hryðjuverkamenn. Það er vissulega satt og rétt að Bretar misnotuðu hryðjuverkalögin. En það er eðli hryðjuverkalaga. 

Hryðjuverk eru nefnilega nánast óskilgreinanleg. Hugtakið er áróðurstæki. Þessvegna er gott fyrir ríkisstjórnir að hafa lög sem heimila þeim að gera nánast hvað sem er í nafni þess að berjast gegn hryðjuverkum. 

Ólíkt hinsvegar öðrum þjóðum sem sumir vilja meina að séu hryðjuverkamenn þá berum við beina ábyrgð á okkar stjórnvöldum. Við kusum þetta fólk. Aftur og aftur. Og aftur. Og aftur.